Íslenski hæfniramminn um menntun

Íslenski hæfniramminn um menntun er ætlaður þeim sem afla sér menntunar, bjóða upp á hana og eða móta stefnu í menntamálum. Flest lönd í Evrópu hafa útbúið sambærilega hæfniramma fyrir sín menntakerfi sem ætti að gera það einfaldara fyrir fólk afla sér frekara náms erlendis eða að fá vinnu. Fólk með erlenda menntun og starfsréttindi ætti einnig að geta auðveldlega fengið þau viðurkennd hér á landi.

Hvað er íslenski hæfniramminn um menntun?

Íslenski hæfniramminn um menntun lýsir hæfniviðmiðum sem kröfur eru gerðar við námslok á hverju skólastigi og í atvinnulífinu. Hann endurspeglar menntakerfi landsins og er skipt í 7 þrep en byggir jafnframt á Evrópska hæfnirammanum um menntun sem er 8 þrep og er ætlað að auka gagnsæi milli evrópskra menntakerfa, í þeim tilgangi að einstaklingar fái viðurkennda menntun og starfsréttindi milli landa.

Til hvers?

Öll viðurkennd námslok á grunn-,framhalds- og háskólastigi hafa verið sett á þrep auk námskráa í framhaldsfræðslu sem fengið hafa vottun Menntamálastofnunar. Allar nýjar námskrár með skilgreindum námslokum þurfa að fara í gegnum vottunarferli hjá Menntamálastofnun sem staðfestir að námið uppfylli kröfur um skipulag, framsetningu hæfniviðmiða og námsmat. Í vottuninni felst jafnframt að viðkomandi nám hefur verið tengt við hæfniþrep í íslenska hæfnirammanum. Hvert þrep er byggt á skilgreindum og mælanlegum hæfniþáttum – þekkingu, leikni og hæfni.  Fyrir hvert þrep í rammanum hafa verið sett viðmið fyrir hvern hæfniþátt. 

Hver hæfniþáttur er skilgreindur með eftirfarandi hætti í Aðalnámskrá framhaldsskóla (hér stytt talsvert):

  • Þekking er safn staðreynda, lögmála, kenninga og aðferða. Hún er bæði fræðileg og hagnýt og er aflað með því að t.d. lesa, hlusta á, ræða eða með upplifun og reynslu.
  • Leikni er bæði vitsmunaleg og verkleg. Hún felur í sér að geta beitt aðferðum, verklagi og rökréttri hugsun. Hennar er aflað með notkun á aðferðum og þjálfun í verklagi.
  • Hæfni felur í sér yfirsýn og getu til að hagnýta þekkingu og leikni. Hún gerir kröfur um ábyrgðartilfinningu, virðingu, víðsýni, sköpunarmátt, siðferðisvitund og skilning

Markmið

Íslenski hæfniramminn telur sjö hæfniþrep. Hækkandi þrep endurspegla auknar hæfnikröfur sem eru skilgreindar í hæfniviðmiðum fyrir þekkingu, leikni og hæfni. Tveimur þrepum 5 og 6, skipt upp í 5.1 og 5.2 annars vegar, og 6.1 og 6.2 hins vegar í því skyni að draga fram ákveðinn eðlismun á námslokum innan þessara þrepa, t.d. kröfu um reynslu af rannsóknum. 

Megintilgangur rammans er tvíþættur; annars vegar að auka gagnsæi innan menntakerfis viðkomandi lands, og hins vegar að auka gagnsæi milli evrópskra menntakerfa. Hann getur einnig nýst almenningi sem tenging milli formlegs og óformlegs náms, hafi slíkt nám verið sett á þrep. Miðað er við að hægt sé að tengja allt nám sem hefur skilgreind námslok, óháð því hvar það fer fram, við hæfniþrep rammans. Ramminn eykur þannig gagnsæi og varpar ljósi á þá hæfni sem einstaklingur býr yfir að loknu námi á tilteknu þrepi. Upplýsingar um hæfni má t.a.m. nýta í ferilskrá, við starfsþróun og í umsókn um nám.

Íslensku þrepin

 Nám í framhaldsfræðslu, grunnskóla, framhaldsskóla og háskóla skal skipuleggja samkvæmt gildandi lögum og reglugerðum. Þau hæfniþrep sem þar birtast eru tengd við rammann, þ.a. hæfniþrep aðalnámskrár grunnskóla tengist fyrsta hæfniþrepi rammans, fjögur hæfniþrep aðalnámskrár framhaldsskóla tengjast fyrstu fjórum hæfniþrepum rammans, og þrep 1.1, 1.2, 2.1, 2.2, og 3, sem birt eru í viðmiðum um æðri menntun og prófgráður, eru tengd við efstu þrjú hæfniþrep rammans sem eru þar númeruð 5.1, 5.2, 6.1, 6.2 og 7.

Skoða þrepin

Saga íslenska hæfnirammans

Mennta- og menningarmálaráðuneytið skilaði árið 2014 skýrslu til Framkvæmdastjórnar ESB sem lýsti fyrstu drögum að íslenskum hæfniramma og hvernig hann tengdist þeim evrópska. Frá 2014 hafa hagsmunaaðilar unnið að þróun rammans og þann 12. október 2016 var samþykkt ný útfærsla í kjölfar náins samstarfs við alla hagsmunaðila í menntun á Íslandi og atvinnulífið með yfirlýsingu

Undir yfirlýsinguna skrifuðu mennta- og menningarmálaráðuneytisins, Samtök atvinnulífsins, Alþýðusamband Íslands, Bandalag háskólamanna, Kvasir, Leikn, Landsamtök íslenskra stúdenta og Samband íslenskra framhaldskólanema. Þar er stutt lýsing á hverju þrepi. Einnig hefur starfshópur unnið að ítarlegri útfærslu á hæfniviðmiðum fyrir þrep 1-4. Sambærileg vinna við þrep 5-7 mun fara fram á næstu mánuðum. Að því loknu verður skrifuð ný skýrsla um allan rammann, bæði á íslensku og ensku.

Hvernig er hægt að nota hæfnirammann?

Íslenski hæfniramminn er ný nálgun í menntun. Í stað þess að horfa á tímann sem varið er í nám er horft til þeirrar hæfni sem einstaklingur býr yfir við námslok, óháð því hvar námið hefur farið fram. Við gerð nýrra námsbrautalýsinga setja fræðsluaðilar þannig fram þau hæfniviðmið sem gert er ráð fyrir að nemendur nái. Sambærilegt nám í t.d. framhaldsfræðslu (t.d. nám á vinnustað) og í skóla er því sett á sama þrep. Nemendur eiga því auðvelt með að sjá hvar þeir eru staddir og hverju þeir þurfa að ljúka til þess að komast á næsta þrep. Þó lokið sé námi á einu þrepi er vegurinn í allt nám á næsta þrepi hins vegar ekki alltaf opinn. Menntastofnanir geta bæði sett fram kröfur um sérhæfingu og/eða krafist inntökuprófa. 

Alþjóðlega viðurkennd námslok

Námslok sem ekki eiga uppruna sinn á Íslandi hafa enn ekki verið sett á þrep í Íslenska hæfnirammanum þó þau séu almennt viðurkennd í íslensku atvinnulífi. Dæmi um slík námslok eru Microsoft Certified Solutions Associate (MSCA), ýmis CISCO námslok, námslok í markþjálfun og verkefnisstjórnun og fleira. Gert er ráð fyrir að alþjóðleg námslok verði smám saman settar á þrep og verður þá stuðst við hvernig slíkt hefur verið gert í öðrum löndum.

Evrópski hæfniramminn um menntun

Meginmarkmið Evrópska hæfnirammans um menntun, sem samþykktur var af Evrópusambandinu í september 2008, er að allt nám sem fram fer í álfunni sé gagnsætt og að þegnar álfunnar geti fengið námslok og starfsréttindi úr einu landi viðurkennt í öllum hinum. Þetta á ekki aðeins við um formlegt nám heldur einnig formlaust nám (nám sem er afleiðing af daglegum athöfnum tengdum starfi, fjölskyldu eða frítíma og er yfirleitt ekki vottað) eða óformlegt nám (nám sem er innifalið í skipulögðu ferli en ekki augljóslega ætlað sem nám og leiðir venjulega ekki til prófskírteinis eða viðurkenninga) sem t.d. fer fram í atvinnulífinu. Viðurkenning á erlendu námi byggist á trausti og því eru öll þátttökulöndin hvött til þess að koma sér upp öflugu og óhlutdrægu gæðakerfi innan síns menntakerfis.

Evrópski hæfniramminn um menntun telur 8 þrep. Þau lönd sem þegar hafa samþykkt eigin hæfiramma nota mismörg þrep, flest 8 en fjöldi þrepa spannar frá 7 (Ísland og Noregur) upp í 12 (Skotland). Á vefnum Learning Opportunities and Qualifications in Europe er hægt að bera saman þrep hæfniramma í mismunandi Evrópulöndum og námslok þeim tengd. 

Kynningarmyndband á íslensku og ensku um íslenska hæfnirammann

 Kynningarmyndband um íslenska hæfnirammannhttps://youtu.be/sA5_BH5Qv_8

Video about the Icelandic Qualification Frameworkhttps://youtu.be/Ar1ybOaz-HE








Þetta vefsvæði byggir á Eplica